Illegaal bestaat niet meer — zolang u maar in Amsterdam bent
Het kan niet gekker, denken wij Nederlanders regelmatig.
En dan staat Amsterdam op.
Niet zomaar op.
Nee, Amsterdam trekt een linnen tas recht, zet een havercappuccino neer, opent de gemeentelijke portemonnee en zegt: “Hou mijn klimaatneutrale kombucha even vast.”
Vanaf volgend jaar krijgen ook minderjarige kinderen zonder geldige verblijfsstatus toegang tot de Amsterdamse Stadspas.
Voor sport. Cultuur. Kleding. Schoolspullen.
Natuurlijk voor alles wat verder nodig is om ervoor te zorgen dat niemand zich ook maar één ogenblik buitengesloten voelt door iets hinderlijks als de Nederlandse verblijfswet.
Kosten: 900.000 euro.
Want illegaliteit is in Amsterdam kennelijk geen juridische toestand meer. Het is een inkomenscategorie. Welkom bij Loket Zonder Papieren
In de rest van Nederland betekent “geen geldige verblijfsstatus” ongeveer dat iemand hier volgens de wet niet mag verblijven.
In Amsterdam betekent het: “Wat vervelend. Heeft u al een Stadspas?” Dat is de bestuurlijke magie van de hoofdstad.
Het Rijk zegt: u heeft geen verblijfsrecht.
Amsterdam zegt: misschien niet, maar u kunt donderdag wel met korting naar het museum.
De IND stuurt een afwijzing. De gemeente stuurt het culturele programma mee. Zo houdt Nederland nog een beetje balans.
Eerst honderd, daarna duizend. De gemeente begint voorzichtig.
Eerst een pilot met ongeveer honderd kinderen.
Dat klinkt beheerst. Een proef. Een experiment. Een tijdelijke verkenning.
Iedereen die langer dan zes weken in Nederland woont, weet wat “pilot” bij de overheid betekent.
Dat is een regeling die al definitief is, maar waarvan de brochure nog niet gedrukt is.
Na de proef moet de regeling worden uitgebreid naar ongeveer duizend kinderen.
En waarschijnlijk komt er daarna een evaluatie waaruit blijkt dat de pas: zeer gewaardeerd wordt, voorziet in een duidelijke behoefte,
sociale uitsluiting tegengaat en beslist moet worden voortgezet.
Dat resultaat kunt u nu alvast bestellen. Scheelt weer onderzoekskosten.
Negenhonderd euro per kind. Negen ton voor uiteindelijk ongeveer duizend kinderen. Dat is gemiddeld rond de negenhonderd euro per kind, afhankelijk van wat precies uit dat budget wordt betaald. Een flink bedrag. Maar geen zorgen.
Het is gemeenschapsgeld.
Gemeenschapsgeld is in Amsterdam geld dat van iedereen is, behalve van degene die de rekening stelt.
De Amsterdammer met een laag inkomen die al jaren belasting betaalt, denkt misschien:
“Mooi, dan zal er voor mijn kind ook wel extra ruimte zijn.” Rustig aan. Eerst moet de gemeente nog bepalen of u arm genoeg bent.
Of uw vermogen niet net boven de grens ligt. Of uw inkomen correct is opgegeven. Of u alle bewijsstukken heeft ingeleverd.
Of u niet toevallig zestien euro te veel vakantiegeld kreeg.
Voor mensen zonder verblijfsstatus wordt intussen een aparte route georganiseerd.
Regels moeten natuurlijk niet tot uitsluiting leiden.
Behalve wanneer u een Nederlander met een formulierfout bent.
Dan zijn regels ineens de ruggengraat van de rechtsstaat.
Ieder kind moet kunnen meedoen
Wethouder Rutger Groot Wassink zegt dat ieder kind in Amsterdam moet kunnen meedoen. Daar valt menselijk gezien veel voor te zeggen.
Kinderen kiezen hun verblijfsstatus niet. Zij hebben zichzelf niet naar Nederland gebracht. Een kind uitsluiten van school, sport of noodzakelijke hulp lost geen enkel migratieprobleem op.
Maar Amsterdam maakt van die begrijpelijke menselijke gedachte onmiddellijk een complete gemeentelijke geloofsbelijdenis.
Want in Amsterdam blijft het nooit bij: “Wij helpen een kind.”
Nee.
Het wordt: “Wij voeren strijd tegen uitsluiting.”
Met persbericht. Met beleidsprogramma. Met projectleider.
Met monitoring. Met communicatiestrategie.
En met negen ton,
Amsterdam kan zelfs een voetbalabonnement voor kinderen presenteren alsof Nelson Mandela zojuist uit de gevangenis is vrijgelaten.
De wet is vooral een suggestie
Het wringt natuurlijk op een andere plek. De landelijke overheid voert regels over toelating en verblijf.
Gemeenten bouwen vervolgens voorzieningen waarmee het verblijf draaglijker en aantrekkelijker wordt gemaakt.
Het Rijk zegt: terugkeer.
Amsterdam zegt: theaterkorting.
Het Rijk zegt: geen rechtmatig verblijf.
Amsterdam zegt: nieuw schooltasje.
Het Rijk zegt: vertrekplicht.
Amsterdam vraagt: “Heeft u ook interesse in zwemles?”
Zo voeren wij in Nederland beleid. De ene overheid trapt op de rem. De andere legt alvast een kussen op het gaspedaal.
Daarna onderzoeken we waarom de auto niet stilstaat.
Halsema weet ons altijd te verrassen
Hoewel de Stadspas onder de portefeuille van wethouder Groot Wassink valt, zal de maatregel voor veel mensen opnieuw symbool staan voor het Amsterdam van burgemeester Halsema.
Een stad waarin men internationaal denkt, lokaal declareert en nationaal laat betalen.
Een stad waarin de burger regelmatig te horen krijgt dat regels nu eenmaal regels zijn.
Geen parkeervergunning? Boete.
Verkeerde afvalzak? Boete.
Te oude diesel? Niet welkom.
Verbouwing zonder correcte vergunning? Handhaving.
Geen geldige verblijfsstatus? Welkom bij de Stadspasbalie.
Amsterdam is streng waar het kan en ruimhartig waar een camera bij staat.
De gewone burger doet ook mee
De gewone Amsterdammer kan natuurlijk eveneens meedoen.
Hij betaalt namelijk. Via gemeentebelastingen. Via landelijke belastingen. Via stijgende woonlasten.
Via parkeertarieven waarbij een uur parkeren inmiddels voelt als een kleine vastgoedtransactie.
Wie zijn auto vier uur neerzet, heeft ongeveer één culturele activiteit voor een Stadspashouder gefinancierd.
Dat heet participatie.
U dacht misschien dat participatie betekende dat u inspraak kreeg.
Nee. U participeert vooral financieel.
Niet tegen kinderen, wel tegen bestuurlijke verdwazing
Het gemakkelijke verwijt is natuurlijk dat kritiek op deze regeling kritiek op kinderen zou zijn. Dat is onzin. Kinderen horen onderwijs, veiligheid en noodzakelijke zorg te krijgen. Ook wanneer hun ouders geen geldige verblijfspapieren hebben.
De echte vraag is waar noodhulp ophoudt en structureel gemeentelijk verblijfsbeleid begint. Want een Stadspas is niet alleen noodhulp. Het is deelname aan een volledig pakket gemeentelijke voorzieningen.
Daarmee zegt Amsterdam feitelijk:
Uw juridische status mag dan onzeker zijn, uw gemeentelijke klantenstatus is geregeld.
Wie daar vragen over stelt, krijgt waarschijnlijk te horen dat hij niet inclusief genoeg denkt.
De omgekeerde rechtsstaat
Een rechtsstaat hoort helder te zijn. Wie mag blijven? Wie moet vertrekken? Welke rechten horen daarbij? Wie betaalt?
In Nederland maken we het liever ingewikkeld.
We verklaren iemand juridisch ongewenst, maar bestuurlijk welkom.
We spreken over terugkeer, maar organiseren deelname.
We zeggen dat het beleid streng moet worden, maar voegen ondertussen voorzieningen toe.
Vervolgens kijken politici verbaasd wanneer burgers zeggen dat het systeem zichzelf tegenspreekt.
De burger begrijpt het namelijk uitstekend. Hij ziet een overheid die de ene dag zegt dat er geen geld is. Geen geld voor onderhoud. Geen geld voor handhaving. Geen geld voor jeugdzorg. Geen geld voor betaalbare woningen.
De volgende dag ligt er negentig ton voor een nieuwe doelgroep klaar.
Niet omdat iemand een koffer met geld heeft gevonden. Maar omdat prioriteiten in Amsterdam kennelijk net als trams werken:
ze rijden altijd langs dezelfde politieke haltes.
Amsterdam blijft Amsterdam
Dus nee, het kan inderdaad niet gekker. Maar onderschat Amsterdam nooit.
Zodra u denkt dat de grens van bestuurlijke absurditeit is bereikt, verschijnt er ergens een wethouder met een nieuw beleidsplan.
Een plan dat: niemand uitsluit, iedereen laat meedoen,
een pilot van honderd personen omvat, uiteindelijk duizenden mensen bereikt en toevallig bijna een miljoen euro kost.
Daarna volgt de officiële boodschap: “Dit is een belangrijke stap.”
Dat klopt. Alleen blijft de vraag in welke richting.
In de richting van menselijkheid?
Misschien.
In de richting van helder migratiebeleid?
Zeker niet.
Want in Amsterdam kan iemand tegelijk geen recht hebben om hier te verblijven en wel recht krijgen op gemeentelijke voordelen.
Dat is geen tegenstelling. Dat is hoofdstedelijk beleid.
Illegaal bestaat nog wel. Maar alleen op papier.
Papier krijgt geen Stadspas.
